Предание о Суланьа: стартовал проект “Легенды Якутии”

Госдума отклонила законопроект о пособиях для домохозяек
05.10.2020
Якутянка Полина Протодьяконова снялась в рекламе Shiseido
07.10.2020
Команда почитателей культурного наследия народов Якутии начал претворять жизнь спецпроект “Легенды Якутии”. В реализации проекта приняли участие несколько творческих личностей: Утума Захарова студент Исторического факультета, знаток исторических преданий; фотохудожник Катерина Лугинова, чье видение гармонично отразило мощь природы и силу человека в ней, инициатором проекта выступила общественница и блогер Сардаана Сыромятникова.
Авторы проекта уверены, это лишь первый шаг – в планах продолжить публиковать серию исторических преданий с иллюстрациями. Для этого приглашают к сотрудничеству художников и фотографов.
Проект был снят в живописном Томпонском улусе и рассказывает о храброй девушке Суланьа.

Суланья.

Это древняя легенда. Она легла в основу романа Василия Абыйчанина Чучунаа и Суланьа.

Давным-давно, во времена суровых вьюг, когда у подножия отвесных скал не произрастала трава. Когда все живое находилось в постоянном движении и только тордохи и чандалы стояли смиренно, у почитаемого рода эвенов ньэнньэли, родилась девочка. Прозвали её Аймуча. Маленькая, хитрая, непокорная и очень отважная Аймуча, сильно отличалась от своих сверстников. Еще будучи ребёнком, наперекор взрослым, она тайком помогла сбежать пойманному дикому мальчугану – чучуне… Через несколько лет они снова встретятся. Дикарь и охотница. Сила и ум. Все те испытания и трудности которые они вместе пройдут и преодолеют, огромное уважение которое они будут испытывать друг другу, превратиться в чистую, прекрасную любовь. Им предстоит много отважных дел, чтобы завоевать свое место среди людей.
Аймуча искусная охотница, хранительница древних обычаев, женщина которая родилась под счастливой полярной звездой. Благословенная горами, непокоренная горными реками. Она войдёт в местный эпос как Суланья, девушка очеловечившая самого снежного человека. Победившая в неравной схватке знаменитого и свирепого богача Магдьали. Это история должна жить в сердцах не только северных людей, но всех к свету и справедливости стремящихся!

Прилагаем также текст на якутском языке.

Хоһуун кыыс.

Чысхаан тыал суорба таас хайалартан тэйэн, күүһүрэн, тэтимирэн, сыыйа тэнийэн күнү быһа ыйылыыра. Сытыы тыал тыаһыныын сырсардыы, хадаар чыпчаалыттан синньигэс, эрчимнээх, кырыктаах буулдьа салгыны хайытарыныы ким эрэ иһиирэрэ, часкыйан ылара, бөрө да буолан улуйара, быыһыгар күлэр кэриэтэ салгыны хамсатара. Хайа хаспаҕынан көһөн иһэр көс биистэрэ, табаларын тиэтэтэн, айаннарын сыыдамсытан, бу сиртэн тиэскилииргэ күһэллэллэрэ. Арай, бүтүннүү таба таҥастаах кыракый кыысчаан, кинилэр тустарыгар тыйыһыран турар, туруору очуос таастар үрдүлэрин кыҥастаһара. Хайаны хайа хаххалыар диэри, биир кэм хадаар оройун одуулуура.
Хоту дойду дьоно олус тулуурдаах, олох араас хаттыгастарын көрсөн, онно эриллэн-моһуллан дьулуурдаах буоланнар, олоххо көрүүлэрэ атын омуктартан биллэ уратыта. Кэм-кэрдии, кинилэр өйдөбүллэригэр чыҥха атына. Биир кэм таба аһылыгын батыһан, сиртэн сиргэ көһөн, сылы быһа айаннаан тахсаллара. Бу маннык дьон быыстарыгар биир кырачаан кыысчаан, ураты сылаас сүрэхтээх буола үөскээбитэ. Ол эрэн, кинини амарах санаалааҕын иһин сэньиир, сиилиир, утары барар биллэн турар сатаммата. Кыыс оҕо эрдэҕиттэн булугас өйүнэн биллэрэ, сытыы санаатынан салыннарара. Куолаһа ырааһа, туттуута-хаптыыта сымсата. Кыратыттан бэйэтэ бултаан-алтаан, булан-талан айаҕын толунара. Кыыһы Аймуча диэн ыҥыраллара. Онтон чучунаа кинини Суланьа диэн ааттыыра.
Чучунаа. Чучунаа диэн эбээн тыла. Күрүөйэх диэн. Чучунаа – киһи. Атах балай барбыт, буруй оҥорон саспыт, күрүү сылдьар, тулаайах, айылҕа уонна бэйэтин кыаҕынан иитиллэр, дьонтон дьалты сылдьар быралгылары ааттыыллара. Чучунаалар бөлөҕүнэн, үксүн соҕотох сылдьалларын туһунан сэһэргииллэрэ. Бу хоту дойду дьонугар, былыргы номохторо, чучунааны киһитиппит дьоннор тустарынан кэрэһэлииллэрэ. Ол эрэн, номохтор оруннаахтарын, чахчы буолалларын ким даҕаны дуомнаан билбэтэ. Чучунаа кыргыттары, дьахталлары уорарын туһунан эмиэ кэпсээн дэлэйэ. Чучунаа киһитийбэтэҕинэ, кэлин сээдьэккэ кубулуйара. Сээдьэк диэн киһи олоҕуттан туга да ордубатах, бүтүннүү кыыллыйбыт чучунааны ааттыыллара. Сээдьэктиин көрсүһэр сэрэхтээҕэ. Өлөрөртөн-өһөрөртөн атыны ол харамай билбэтэ. Дьон сээдьэк хомуһунуттан куттаналлара. Кинини аптаах дииллэрэ. Илдьэ сылдьар ыттара чучунааттан куттанар эбит буоллахтарына, сээдьэк дьээбэлээтэҕинэ иирэн хаалаллара, хаһаайыттарыгар ырдьыгыныыллара, тиистэрин килэппитинэн түһэллэрэ.
Суланьа маҥнайгы чучунаатын оҕо сылдьан көрбүтэ. Бу чучунаа эмиэ кыыс бэйэтин курдук кыра оҕо этэ. Дьон тутан ылан, бөрө ииппит оҕото диэн кэлгийэн, таһыйа сылдьаллара. Кыыс онно кыыллыйбыт уолу ырыанан абылаан, быатын быһан, көҥүлгэ, таас хайаларыгар куоттарбыта. Кэлин улаатан көрсүөхтэригэр диэри, хайа хайалара буһан-хатан, ситэн, олоххо сырдыкка-кэрэҕэ тардыһар күүстэрэ тэҥнэһэн, улахан уларытыылары кииллэриэхтэрэ. Үгүс тургутуулары ааһан, Таас Тумус иччитин киһититэн, баттыгаһынан, кырыктаах санаатынан аатырбыт, биллэр баай Магдьалыны көмүс түөрэҕиттэн үҥкүрүтүөхтэрэ. Ытыктабылтан кубулуйбут тапталлара, кинилэргҥ икки кырачаан киһини бэлэхтиэҕэ.
Маны барытын хоту дойду хоһуун кыыһа, ньээнньэли удьуор сыдьаана Суньали инники олоҕор көрсүөхтээх чааһа чугаһаан иһэрэ. Онтон билигин кини бэлэм. Тыаллыын сырсара, биир кэм таас хайаҕа ыттара. Чубуку муоһунан симэммит уһун ох саата көхсүгэр тэйбэҥниирэ. Сытыы, хаптаҕай, кылгас быһыччата арахсыбат аргыһа буолара. Хайа чыпчаалыгар быластанан тахсан, санаатыгар уҥуоргу очуостар хадаардарыгар түүлээх доҕорун көрдүүрэ.
Фотографии: Екатерина Лугинова
Источник: kerekuo.ru

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *